چهارشنبه 4 مرداد 1396 Wednesday 26 July 2017 2 ذی‌القعده 1438
اختر چرخ ادب
خانه شخصی پروین اعتصامی شاعر معاصر که در شهر تبریز واقع شده است. این خانه مربوط به دوره پهلوی اول است و به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

یک هفته پس از روز جهانی زنان، اینجا یعنی در ایران، بزرگداشت زنی شاعر است؛ رخشنده اعتصامی، پروین شعر ایران. اینکه تاریخ ثبت به سجل پروین را یادآوری کنیم، یا بگوییم سبک شعری‌اش خراسانی است و محاوره را به خوبی به نظم در آورده، از حوصله این متن خارج است. چه اینکه متون بسیاری، دقیق و روشن این موضوعات را پرداخته‌اند.

برای بزرگداشت شاعر، جدای از یادآوری آنچه برای ادبیات فارسی به ارث گذاشته است، لازم است تا به تأثیر وی بر سپهر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دوران خود و پس از آن نیز اشاره گردد. پروین اعتصامی که در خانواده‌ای فرهنگی رشد یافته است، شدیداً متأثر از پدر، اعتصام الملک، است.

در زمانه‌ای که دسترسی به کتاب و مجله سهل نیست، اطلاعات لازم را از پدر کسب می‌کند و هم اوست که برای اولین بار، سروده‌های شاعر را در مجله خود (بهار) منتشر می‌سازد. پروین جایگاه پدر در زندگانی‌اش را در شعر «در تعزیت پدر» به خوبی به تصویر می‌کشد:

رفتی و روز مرا تیره تر از شب کرد بی تو در ظلمتم، ای دیدهٔ نورانی من

پروین در زمانه و شرایطی رشد می‌یابد که اوضاع سیاسی مملکت دستخوش تغییرات عظیمی است، شرایط اجتماعی در حال تجربه دوران جدیدی است، و ساختارهای جدیدی در نظم و نثر فارسی در حال شکل‌گیری است. در این هنگام، پروین که متأثر از این تغییرات است، خود نیز بخشی از این تحولات می‌گردد. دورانی که با صدور فرمان مشروطیت، تغییرات نظام سیاسی و جنگ‌های جهانی همراه است. مشکلات و مصائب ناشی از این موارد، به خوبی در شعر پروین انعکاس یافته است. قطعه‌های معروفی چون اشک یتیم و یا «صاعقه ما ستم اغنیاست» از بارزترین واکنش‌های شاعر به وضع موجود است. در این اشعار و اشعار مشابه دیگر، طبع لطیف شاعر از ظلم و ستم و اختلاف طبقاتی به رنج آمده و این سیاهی‌ها به خوبی نشان داده می‌شود.

پیشهٔ آنان، همه آرام و خواب قسمت ما، درد و غم و ابتلاست
دولت و آسایش و اقبال و جاه گر حق آنهاست، حق ما کجاست

فارغ از بحث‌های فنی درباره شعر پروین و نگاه اجتماعی - سیاسی شاعر، مهمترین ویژگی شاعر زن بودن است. بر پهنه ادبیات فارسی نام ادیبان و شعرای بسیاری به چشم می‌خورد که متأسفانه سهم زنان از این دایره اندک است. اما این سهم اندک به لحاظ کمی، باعث نشده تا تأثیر عمیق آن‌ها فراموش گردد. پروین اعتصامی در طول دوران حیات اندک خود، همواره در جهت ارتقاء جایگاه زن کوشیده است. شعر گنج عفت (زن در ایران) و صحبت‌های منتسب به وی که در مراسم فارغ‌التحصیلی از مدرسه به سال ۱۳۰۳ ایراد کرده است، از مصادیق این موضوع هستند. پروین آنچه را که به عنوان درد و رنج زن در دوران خود دیده، در شعر گنج عفت با ابیاتی اینچنین به خوبی بازگو می‌کند:

درعدالتخانه انصاف زن شاهد نداشت در دبستان فضیلت، زن دبستانی نبود
دادخواهی‌های زن می‌ماند عمری بی‌جواب آشکارا بود این بیداد؛ پنهانی نبود

در هر حال در بزرگداشت انسانی که به گواه تعداد فروش دیوان اشعارش، مشهورترین شاعر زن ایرانی است، لازم است تا اندیشه‌های وی نیز بار دیگر مورد تدقیق و تعمق قرار گیرند. دیوان اشعار پروین اگر چه مملو از آموزه‌ها و پندها است، اما جنبه‌های دیگر زندگی وی به عنوان یک زن نیز آموزه‌های فراوان دارد که می‌تواند بسیار مؤثر افتد. خالی از لطف نیست که حسن ختام این نوشته، صحبت‌های منتسب به پروین اعتصامی در سال ۱۳۰۳باشد:

« داروی بیماری مزمن شرق، منحصر به تربیت و تعلیم است. تربیت و تعلیم حقیقی که شامل زن و مرد باشد و تمام طبقات را از خوان گسترده معرفت مستفید نماید. ایران، وطن عزیز ما که مفاخر و مآثر عظیمه آن زینت افزای تاریخ جهان است... پیداست برای مرمت خرابی‌های زمان گذشته، اصلاح معایب حالیه، و تمهید سعادت آتیه چه مشکلاتی در پیش است. ایرانی باید ضعف و ملالت را از خود دور کرده، تند و چالاک این پرتگاه‌ها را عبور نماید. امیدواریم به همت دانشمندان و متفکرین روح فضیلت در ملت ایجاد شود و با تربیت نسوان اصلاحات مهمه اجتماعی در ایران فراهم گردد. در این صورت بنای تربیت حقیقی استوار خواهد شد و فرشته اقبال در فضای مملکت بال‌گشایی خواهد کرد.»

تاریخ انتشار: ۹۴/۱۲/۲۵ - شناسه مطلب: ۱۱۰۶

IMAGE دکترجاسبی: حالی بهتر و کیفیتی بالاتر برای تمام نهادهای کشور
سه شنبه, 15 تیر 1395
رئیس شورای سیاست‌گذاری جشنواره تلاشگران کیفیت در مراسم رونمایی از پیش‌نویس سیاست‌های کلی نظام در بخش کیفیت که در روز پنج‌شنبه مورخ ۱۳۹۵/۴/۱۰...
IMAGE عبدالله جاسبی از زبان معلم
یکشنبه, 12 ارديبهشت 1395
مرحوم پیراینده در هنرستان صنعتی تهران، معلم عبدالله جاسبی بوده، وی خاطرات آن زمان را چنین بازگو می‌کند: اولین آشنایی من با آقای دکتر جاسبی در سن...
IMAGE بشارتی ست خدایا که یار می آید
جمعه, 31 ارديبهشت 1395
تاریخ انتشار: ۹۵/۰۳/۰۱ - شناسه مطلب: ۱۰۹۸
IMAGE اختر چرخ ادب
سه شنبه, 25 اسفند 1394
خانه شخصی پروین اعتصامی شاعر معاصر که در شهر تبریز واقع شده است. این خانه مربوط به دوره پهلوی اول است و به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده...
IMAGE ازدواجی ساده در شب یلدا
دوشنبه, 30 آذر 1394
عروسي در آن زمان، مثل عروسي‌هاي امروزه، پر از خرج و تجملات نبود. با توجه به اينكه هر دو خانواده مذهبي و مقيد بودند، مراسم (ما) ساده و بدون تجمل در "شب...
IMAGE حادثه هفتم تیر به روایت جانشین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی
شنبه, 05 تیر 1395
از سمت چپ نفر دوم: دکترجاسبی دکتر جاسبی (جانشین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی)، در شورای مرکزی حزب مورخ هفتم تیرماه ۱۳۶۰ حضور داشته و حادثه‌ی انفجار هفتم...
IMAGE خرید سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی توسط مرحوم پیراینده
دوشنبه, 26 بهمن 1394
مرحوم استاد "محمد پیراینده" ، از نخستین افرادی است که برای شکل‌گیری دانشگاه آزاد اسلامی به دکتر جاسبی ملحق شد. وی شخصیت برجسته و فرهیخته‌ای بود که...
 
این صفحه در حال به روز رسانی می باشد.